ประวัติความเป็นมา

ประวัติความเป็นมา

       สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) หรือ สวพส. จัดตั้งขึ้นเนื่องจากรัฐบาลมีนโยบายที่จะสนับสนุนงานโครงการหลวงและขยายผลงานโครงการหลวงในการพัฒนาเศรษฐกิจสังคมและสิ่งแวดล้อมบนที่สูงของประเทศไทยให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างยั่งยืน โดยมีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 ตุลาคม 2548 เพื่อเป็นกระบวนการและกลไกในการเสริมสร้างงานวิจัยและพัฒนา เพื่อให้ได้มาซึ่งนวัตกรรมใหม่ การเสริมสร้างและการรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่น การเก็บรักษาคุณค่าของความหลากหลายทางชีวภาพ การถ่ายทอดองค์ความรู้จากโครงการหลวง และการผสมผสานกับภูมิปัญญาท้องถิ่น การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนบนพื้นที่สูง ตลอดจนส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการฟื้นฟู ป่าต้นน้ำลำธาร รวมทั้งการแลกเปลี่ยนทางวิชาการในระดับนานาชาติเพื่อ ให้เกิดการพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมใหม่ๆ ในอันที่จะก่อให้เกิดประโยชน์ให้แก่ประเทศชาติได้กว้างขวางมากยิ่งขึ้น

       ชุมชนห้วยก้างปลา เริ่มเข้ามาก่อตั้งชุมชนประมาณปี พ.ศ. 2497 โดยชาวเมี่ยนที่อพยพย้ายถิ่นมากจากประเทศลาว เดิมชื่อบ้านห้วยเฮี้ยะ เปลี่ยนมาเป็นห้วยก้างปลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2509 เนื่องจากมีต้นก้างปลา และมีลำห้วยไหลผ่าน จากนั้นมีกลุ่มอาข่า ลาหู่ ลีซู และลั๊วะ ย้ายเข้ามาสมทบ โดยตั้งเป็นกลุ่มบ้านบริวาร มีผู้นำคนแรกชื่อ พ่อหลวงเล่าซาน อดีตในหมู่บ้านเป็นถนนดินแดงใช้ล้อเทียมเกวียน เดินเท้า ไม่มีไฟฟ้า ใช้กระบอกไม้ไผ่ผ่าครึ่งทำเป็นทางน้ำเข้ามาในหมู่บ้าน ใช้กระบอกไม้ไผ่ หรือน้ำเต้า ตักน้ำไปใช้ในครัวเรือน การประกอบอาชีพในอดีตเป็นการทำไร่เลื่อนลอย เช่น ปลูกข้าวโพด ข้าวไร่ เลี้ยงสัตว์ หมู ไก่ ม้า วัวและควาย ปลูกผักไว้กินเองเช่น มะเขือเทศ กะหล่ำ ฝิ่น กัญชา พริก ผักชี เป็นต้น รับจ้าง ค่าแรงวันละ 5 บาท เพื่อเป็นรายได้ยามว่างงาน ปลูกบ้านมุงด้วยหญ้าคา ฝาไม้ไผ่ และใช้ตะเกียงพายุ ทางด้านสุขอนามัยในอดีตจะหายาสมุนไพรมารักษาโรคจากป่า

         โครงการพัฒนาพื้นที่สูงตามแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา จะดำเนินงานเริ่มแรกในมี 6 กลุ่มบ้าน คือบ้านห้วยก้างปลา บ้านห้วยปู บ้านลั๊วะพัฒนา บ้านป่าบงงามบน บ้านป่าบงงามล่าง บ้านห้วยยาใน

ที่ตั้งและขอบเขตการปกครอง

          โครงการพัฒนาพื้นที่สูงตามแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา หมู่ที่ 15 ตำบลปาตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย โครงการมีพื้นที่ 39.98 ตารางกิโลเมตรหรือ 24,986.76ไร่ ครอบคลุมกลุ่มบ้านดำเนินงาน 6 กลุ่มบ้าน โครงการพัฒนาพื้นที่สูงตามแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลาอยู่ห่างจากโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงแม่สลองประมาณ 37 กิโลเมตรใช้เวลาในการเดินทาง 47 นาที โดยใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1130 และ 1089 มีอาณาเขตติดต่อดังนี้

          ทิศเหนือ            มีเขตติดต่อกับ     ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย

          ทิศใต้                มีเขตติดต่อกับ     ตำบลแม่ยาว ตำบลบ้านดู่ อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย         

          ทิศตะวันออก      มีเขตติดต่อกับ     ตำบลบ้านดู่ ตำบลแม่จัน อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย

          ทิศตะวันตก        มีเขตติดต่อกับ     บ้านใหม่สันติเจริญ ตำบลแม่จัน อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย

ตาราง 1 ที่ตั้งกลุ่มบ้านดำเนินงานโครงการพัฒนาพื้นที่สูงตามแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา

ลำดับ

หมู่บ้าน

ลักษณะการดำเนินงาน

เผ่า

หมู่ที่

ตำบล

อำเภอ

จังหวัด

X

Y

ความสูง

1

ห้วยก้างปลา

บ้านหลัก

อีก้อ,มูเซอ

15

ต.ป่าตึง

อ.แม่จัน

จ.เชียงราย

582096

2222305

475

2

ห้วยปู

บ้านบริวาร

มูเซอ

15

ต.ป่าตึง

อ.แม่จัน

จ.เชียงราย

579825

2222983

456

3

ลั๊วะพัฒนา

บ้านบริวาร

ลัวะ

15

ต.ป่าตึง

อ.แม่จัน

จ.เชียงราย

581340

2224001

453

4

ป่าบงงามบน

บ้านบริวาร

อีก้อ

15

ต.ป่าตึง

อ.แม่จัน

จ.เชียงราย

580474

2224664

602

5

ป่างบงามล่าง

บ้านบริวาร

อีก้อ

15

ต.ป่าตึง

อ.แม่จัน

จ.เชียงราย

580820

2224199

468

6

ห้วยยาโน

บ้านบริวาร

อีก้อ

15

ต.ป่าตึง

อ.แม่จัน

จ.เชียงราย

582044

2225784

602

 

แผนที่แสดงขอบเขตการปกครอง โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา

ลักษณะภูมิประเทศ

ระดับความสูง

            โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา มีระดับความสูงตั้งแต่ 400-1,300 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง พื้นที่ส่วนใหญ่มีระดับความสูง 400-500 เมตรคิดเป็นร้อยละ 24.06 รองลงมามีระดับความสูง 500-600 เมตรคิดเป็นร้อยละ 18.91 และระดับ 600-700 เมตร คิดเป็นร้อยละ 16.03 ดังตาราง 2

ตาราง 2 ระดับความสูง โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา

ระดับความสูง

พื้นที่

ร้อยละ

ตารางกิโลเมตร

ไร่

400-500 เมตร

9.62

6,012.59

24.06

500-600 เมตร

7.56

4,724.08

18.91

600-700 เมตร

6.41

4,004.27

16.03

700-800 เมตร

5.25

3,283.80

13.14

800-900 เมตร

4.39

2,745.62

10.99

900-1,000 เมตร

3.54

2,209.69

8.84

1,000-1,100 เมตร

2.05

1,279.62

5.12

1,100-1,200 เมตร

1.15

716.83

2.87

1,200-1,300 เมตร

0.02

10.26

0.04

รวม

39.98

24,986.76

100.00

 

แผนที่ ระดับความสูง โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา

ระดับความลาดชัน

          แผนที่ความลาดชันได้จากการนำเส้นชั้นความสูงที่มีช่วงต่างเส้นชั้น (Interval) 20 เมตร จากแผนที่ภูมิประเทศ 1: 50,000 มาสร้างเป็น TIN (Triangulated Irregular Network) เพื่อให้ได้สภาพภูมิประเทศตามพื้นที่จริงและสร้างเป็นแผนที่ความลาดชัน ซึ่งช่วงชั้นของความลาดชันได้กำหนดตามกรมพัฒนาที่ดินเพื่อให้สอดคล้องกับแผนที่ดิน และแผนการใช้ที่ดิน

          โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา ส่วนใหญ่มีระดับความลาดชันสูงชัน (ร้อยละ 35-50) คิดเป็นร้อยละ 31.68 รองลงมามีความลาดชันสูงชันปานกลาง (ร้อยละ 20-35) คิดเป็นร้อยละ 29.90 ความลาดชันสูงชันมาก (ร้อยละ 50-75) คิดเป็นร้อยละ 14.95 และความลาดชันสูง (ร้อยละ 12-20) คิดเป็นร้อยละ 9.76 ดังตาราง 3

ตาราง 3 ระดับความลาดชัน โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา

ระดับความลาดชัน

พื้นที่

ไร่

ร้อยละ

ตารางกิโลเมตร

 ร้อยละ 0-2

ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ

0.72

448.34

1.79

 ร้อยละ 2-5

ลาดชันเล็กน้อยมาก

1.37

854.26

3.42

 ร้อยละ 5-12

ลาดชันเล็กน้อย

3.06

1,912.04

7.65

 ร้อยละ 12-20

ลาดชันสูง

3.90

2,438.95

9.76

 ร้อยละ 20-35

สูงชันปานกลาง

11.95

7,470.91

29.90

 ร้อยละ 35-50

สูงชัน

12.67

7,916.08

31.68

 ร้อยละ 50-75

สูงชันมาก

5.98

3,734.78

14.95

มากกว่าร้อยละ 75

สูงชันมากที่สุด

0.34

211.40

0.85

รวม

 

39.98

24,986.76

100.00

 

แผนที่  ความลาดชัน โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา

ลักษณะภูมิอากาศ

          ข้อมูลภูมิอากาศโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงห้วยก้างปลา ใช้ข้อมูลสถานีข้อมูลภูมิอากาศ โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงแม่สลอง เนื่องจากเป็นสถานีเก็บข้อมูลภูมิอากาศที่อยู่ใกล้เคียง เป็นข้อมูลภูมิอากาศ ตั้งแต่ปี 2555-2558 มีอุณหภูมิเฉลี่ยรายปี 22.19 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุด 30.65 องศาเซลเซียส และ อุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุด 16..07 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนมากที่สุด 4,586.75 มิลลิเมตร ในช่วงเดือนกันยายน  ปริมาณฝนรายปี 17,183.21 มิลลิเมตร ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยรายปี ร้อยละ 78.61 ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยสูงสุด ร้อยละ 100.00 ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยต่ำสุด ร้อยละ 39.41

 

เดือน

อุณหภูมิ (°c )

ความชื้น (%)

ปริมาณฝน (มม.)

ระยะทางลม (กม.)

เฉลี่ย

สูงสุด

ต่ำสุด

เฉลี่ย

สูงสุด

ต่ำสุด

 มกราคม

18.48

28.06

11.00

73.39

100.00

25.06

3,423.83

1,281.61

 กุมภาพันธ์

22.13

32.06

14.21

55.97

100.00

14.84

1,686.67

1,338.63

 มีนาคม

24.80

33.92

15.89

48.09

100.00

14.70

641.63

1,429.08

 เมษายน

25.46

34.25

16.16

58.86

100.00

21.58

365.25

1,677.32

 พฤษภาคม

24.29

33.11

17.96

79.46

100.00

32.91

497.13

993.78

 มิถุนายน

23.21

31.00

18.61

88.64

100.00

48.11

419.00

844.39

 กรกฎาคม

22.09

29.75

18.79

92.69

100.00

62.02

3,326.50

468.12

 สิงหาคม

22.33

29.32

18.86

94.70

100.00

60.96

358.13

872.34

 กันยายน

22.36

30.05

18.03

93.19

100.00

54.10

4,586.75

1,131.29

 ตุลาคม

21.49

28.94

16.08

88.95

100.00

52.14

163.67

1,179.99

 พฤศจิกายน

21.24

29.70

16.50

88.14

100.00

47.51

67.33

933.93

 ธันวาคม

18.43

27.60

10.72

81.22

100.00

38.98

1,647.33

1,310.37

รวม/เฉลี่ยรายปี

22.19

30.65

16.07

78.61

100.00

39.41

17,183.21

13,460.85

 

 

หากสนใจข้อมูลที่ดินรายแปลงติดต่อศูนย์ข้อมูลและสารสนเทศ สำนักยุทธศาสตร์และแผน

เบอร์โทร : 053-328496-8 ต่อ 1212 หรือ https://gianalytics.hrdi.or.th/

ที่มา: สำนักพัฒนา,สำนักยุทธศาสตร์และแผน


ข้อมูล ณ. พ.ศ. 2561